(Westland, 25 februari2026.) Voor, op en na de (raads)verkiezingen zijn er minstens vijf democratische hoogtepunten. De eerste is al voorbij, die begon al met het samenstellen van nieuwe verkiezingsprogramma’s en kandidatenlijsten door partijen die mee gaan doen.
Daarna volgt de verkiezingscampagne waar we nu midden in zitten. Hoogtepunt daarvan zijn de laatste weken voor de stemdag waarin de kiezer, ouderwets geprint of steeds vaker digitaal, wordt ‘lastig gevallen’.
Dan is er de dag der dagen, nu woensdag 18 maart, waarop we onze stem kunnen uitspreken. Waarna we snel weten welke partijen en kandidaten, gewonnen of verloren hebben.
Na de opwinding begint dan de volgende belangrijke stap: de formatie. Op basis van de verkiezingsuitslag wordt er dan gesproken over een nieuwe lokale regering, het bestuurscollege. En wat de vierjaarlijkse wethoudersbijbel gaat worden. Het programma-akkoord, waar de raadsfracties de nieuwe bestuurders politiek aan gaan houden.
Interessante tussenperiode
De laatste maanden van een politieke zittingsperiode tot aan de officiële college-installatie is ook interessant. Dat is de tijd waarin het een beetje onduidelijk is wie echt de macht heeft. De vertrekkers hebben hun koffers al klaargezet en nemen geen belangrijke, beslissingen waarmee ze hun opvolgers erfelijk belasten.
Ook na de verkiezingen wachten de nieuwelingen, vaak niet altijd de winnaars, eerst de formatiebesprekingen af alvorens aan ingrijpende beslissingen te beginnen. In die periode, veelal een paar weken, blijven trouwens de ‘oude’ wethouders gewoon stilletjes ‘regeren’.
En tenslotte is er de laatste democratische hobbel voordat op het stadhuis alles weer gewoon gewoon wordt: de poppetjes. Wie worden de komende jaren de politieke gezichten van Westland? Wie verdedigt het regeerakkoord, wie maakt ruzie met de oppositie en wie mag als bonus lintjes opspelden of 100-jarigen en ‘eeuwig getrouwde’ burgers bloemen brengen?
Vaak gonzen dan al namen in coulissen of achterkamertjes. Maar er zijn ook voorbeelden dat iemand telefonisch werd verrast door een fractieleider of partijvoorzitter. Ik? Echt?
Kandidaten staan klaar
Dit jaar is alles tot na verkiezingen en formatie ouderwets. Maar die (laatste) poppetjesperiode is eigenlijk al achter de rug. De namen van de nieuwe wethouders zijn, natuurlijk afhankelijk of hun partij in het college komt, al lang bekend.
De eerste partij die meldde dat ze een kandidaat hadden klaar staan was het CDA dat nu al zittend raadslid Dennis Chafiâ naar voren schoof. Of eigenlijk was het vertrekkend D66-fractieleider Ben Hofland die eind vorig jaar in zijn afscheidsinterview een deurtje naar de toekomst open liet door te zeggen wel graag als wethouder terug te keren.
De zittende VVD-wethouder Peter Valstar was seconden lijsttrekker en zei gelijk best weer wethouder te willen worden. Bij GemeenteBelang Westland is het (hardop onuitgesproken) 100% zeker dat wethouder Anko Goudswaard ja zegt tegen een tweede termijn. En haar bestuurder Michiel Ferwerda zegt ook geen nee als hij die vraag krijgt. Alleen is onduidelijk of GBW weer twee wethouders mag leveren.
‘Deus ex machina’
Sinds vorige week is er ook nog een soort wethouderlijke ‘deus ex machina’ bij gekomen: Peter Duijsens van Westland Verstandig. Wel onder voorwaarden.
Zijn kansen lijken, politiek gezien, niet erg groot (want hij wil dan de derde WV-wethouder worden). En, eveneens politiek gezien, zullen enkele eerder genoemde poppetjes dan mogelijk niet meer willen. Maar ja, je moet ook niet uitsluiten dat enkele van die, nu al naar voren geschoven, poppetjes toch gewoon bestuurlijk naast hem instappen.
Macht corrumpeert immers nogal eens en verblindt dan soms ook bij het kiezen van nieuwe politieke vrienden. En zoiets is altijd politiek best wel uit te leggen. Ambitie of opportunisme noemen is niet eens nodig; algemeen belang zeggen is voldoende. Realpolitiek heet dat.
Rien van den Anker
IK vind het niet zo erg, dat er nu al wethouderskandidaten bekend zujn. Nu nog een regeling instellen dat zij een soort examen afleggen of ze het wel kunnen en er voor geschikt zijn.
Het is onbegrijpelijk dat er nu al mensen zijn die wethouderskandidaten aanreiken. Of doen ze zelf? Er was een tijd dat anderen mensen zochten met wijsheid en ervaring.
We gaan toch eerst wel stemmen mag ik hopen?
Dit lijkt op een soort lokale autocratie. Waarbij bijvoorbeeld partijbobo’s hun eigen kandidaten maar naar voren schuiven. En als het lukt zitten zij ook goed. Met hun vriendjes?